12 Bà Mụ Trong Lễ Cúng Đầy Tháng Là Ai? Tên Gọi & Nhiệm Vụ Chi Tiết

Trong lễ cúng Đầy tháng (hay còn gọi là cúng Mụ), chúng ta thường thấy mâm cúng được chia thành 12 phần nhỏ giống nhau (như 12 chén chè, 12 đĩa xôi). Điều này xuất phát từ tín ngưỡng thờ 12 Bà Mụ (Thập Nhị Tiên Nương) - những vị thần linh được cho là đã nặn ra hình hài và che chở cho đứa trẻ.

Vậy 12 Bà Mụ là ai? Họ nắm giữ vai trò gì trong quá trình hình thành và phát triển của bé? Hãy cùng Heo Quay Huy Hoàng tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.

1. Nguồn Gốc Truyền Thuyết Về 12 Bà Mụ (Tiên Nương)

Tục thờ cúng 12 Bà Mụ xuất phát từ tín ngưỡng thờ Nữ Thần (Mẹ Sanh) của người Việt cổ, pha trộn với Đạo giáo. Theo sách "Bắc Bộ Lục" và quan niệm dân gian, 12 Bà Mụ là các vị thần có nhiệm vụ nặn ra hình hài đứa trẻ từ lúc đầu thai cho đến khi sinh ra, mỗi người lo một bộ phận (mắt, mũi, tay, chân...) và dạy trẻ các kỹ năng đầu đời (lẫy, bò, nói, cười...).

Cũng có quan niệm cho rằng, mỗi Bà Mụ sẽ luân phiên cai quản một năm trong 12 năm giáp (Tý, Sửu, Dần, Mão...).

2. Danh Sách Tên Và Nhiệm Vụ Của 12 Bà Mụ

Dưới đây là danh sách 12 vị Tiên Nương (Bà Mụ) và nhiệm vụ cụ thể của từng người trong việc chăm sóc bé:

• Mụ bà Trần Tứ Nương: Coi việc sanh đẻ (chú sanh).
• Mụ bà Vạn Tứ Nương: Coi việc thai nghén (chú thai).
• Mụ bà Lâm Cửu Nương: Coi việc thụ thai (thủ thai).
• Mụ bà Lưu Thất Nương: Coi việc nặn hình hài nam nữ cho đứa bé (chú nam nữ).
• Mụ bà Lâm Nhất Nương: Coi việc chăm sóc bào thai (an thai).
• Mụ bà Lý Đại Nương: Coi việc chuyển dạ (chuyển sanh).
• Mụ bà Hứa Đại Nương: Coi việc khai hoa nở nhụy (hộ sản).
• Mụ bà Cao Tứ Nương: Coi việc ở cữ (dưỡng sanh).
• Mụ bà Tăng Ngũ Nương: Coi việc chăm sóc trẻ sơ sinh (bảo tống).
• Mụ bà Mã Ngũ Nương: Coi việc ẵm bồng bé (tống tử).
• Mụ bà Trúc Ngũ Nương: Coi việc giữ trẻ (bảo tử).
• Mụ bà Nguyễn Tam Nương: Coi việc giám sát và chứng kiến sinh nở (giám sanh).

3. Bà Chúa Thai Sanh Và Đức Ông Là Ai?

Ngoài 12 Bà Mụ, trong lễ cúng Đầy tháng còn có sự hiện diện của các vị thần quan trọng khác:

• Bà Chúa Thai Sanh (Bà Chúa Đầu Thai): Vị thần cai quản chung các Bà Mụ, bảo trợ cho việc sinh sản.
• Đức Ông (Thánh Sư, Tổ Sư, Tiên Sư): Gồm 3 vị (Thánh sư, Tổ sư, Tiên sư) có chức năng truyền dạy nghề nghiệp cho bé trong tương lai (giống như Tổ nghề).

4. Tại Sao Mâm Cúng Mụ Phải Chia Làm 12 Phần?

Để thể hiện sự công bằng và lòng biết ơn đều khắp đến tất cả các Bà Mụ đã góp công tạo nên đứa trẻ, mâm cúng Đầy tháng (và Thôi nôi) luôn tuân theo quy tắc "12 nhỏ + 1 lớn".

• 12 phần nhỏ: Dành cho 12 Bà Mụ (như 12 chén chè, 12 đĩa xôi).
• 1 phần lớn: Dành cho Bà Chúa Thai Sanh (hoặc Đức Ông).

5. Lễ Vật Cúng 12 Bà Mụ Cần Những Gì?

Một mâm cúng Mụ đầy đủ thường bao gồm:

• Lễ ngọt: 12 chén chè nhỏ + 1 tô chè lớn (bé trai cúng chè đậu, bé gái cúng chè trôi nước); 12 đĩa xôi nhỏ + 1 đĩa xôi lớn (xôi gấc/xôi đậu).
• Lễ mặn: Thường là Gà luộc hoặc Heo Quay đặt ở mâm chính (mâm Đức Ông) để cai quản chung.
• Hàng mã: 12 đôi hài xanh, 12 bộ váy áo xanh, 12 nén vàng (cho 12 Bà) và bộ hài mũ lớn (cho Đức Ông).
• Khác: Trầu cau, hương hoa, nước, gạo muối.

Việc hiểu rõ về 12 Bà Mụ sẽ giúp gia chủ thực hiện nghi lễ cúng Đầy tháng một cách thành tâm và ý nghĩa hơn. Nếu bạn cần tư vấn về ngày giờ (xem cách tính ngày) hoặc cách bày trí (xem hướng dẫn bày mâm), hãy tham khảo thêm các bài viết Cẩm Nang của Huy Hoàng nhé!