Cúng Mụ Là Gì? Tại Sao Phải Cúng Mụ Cho Trẻ Sơ Sinh? | Giải Mã 2026

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng nghe ông bà nói: "Trẻ con cười là do Mụ dạy". Vậy Cúng Mụ là gì? Tại sao phong tục này lại quan trọng đến vậy đối với trẻ sơ sinh? Và 12 Bà Mụ là những ai?

Trong bài viết này, Heo Quay Huy Hoàng sẽ cùng bạn giải mã những bí ẩn thú vị về lễ cúng Mụ và hướng dẫn cách chuẩn bị mâm lễ tạ ơn đúng chuẩn phong tục Việt Nam.

1. Cúng Mụ Là Gì?

Cúng Mụ (hay còn gọi là cúng Mụ bà) là một nghi lễ truyền thống lâu đời của người Việt, nhằm tạ ơn 12 Bà Mụ (Tiên Nương) và Đức Ông đã có công nặn ra hình hài đứa trẻ và che chở cho "mẹ tròn con vuông".

Lễ cúng Mụ thường được tổ chức vào các cột mốc quan trọng của bé:

• Đầy cữ: Khi bé được 3 ngày tuổi (hiện nay ít gia đình làm lễ này).
• Đầy tháng: Khi bé tròn 1 tháng tuổi. Đây là lễ cúng Mụ phổ biến nhất.
• Thôi nôi: Khi bé tròn 1 năm tuổi (sinh nhật đầu tiên).

2. Truyền Thuyết Về 12 Bà Mụ Và Đức Ông

Theo quan niệm dân gian, mỗi đứa trẻ sinh ra đều do 12 Bà Mụ (12 vị Tiên Nương) luân phiên nhau nặn từng bộ phận cơ thể. Mỗi bà đảm nhiệm một chức năng riêng:

• Mụ bà Trần Tứ Nương: Trúc sanh (Coi việc sinh đẻ).
• Mụ bà Vạn Tứ Nương: Chú thai (Coi việc thai nghén).
• Mụ bà Lâm Cửu Nương: Thủ thai (Coi việc thụ thai).
• Mụ bà Lưu Thất Nương: Chú nam nữ (Nặn hình hài nam nữ).
• Mụ bà Lâm Nhất Nương: An thai (Coi việc dưỡng thai).
• Mụ bà Lý Đại Nương: Chuyển sanh (Coi việc chuyển dạ).
• Mụ bà Hứa Đại Nương: Hộ sản (Coi việc khai hoa nở nhụy).
• Mụ bà Cao Tứ Nương: Dưỡng sanh (Coi việc ở cữ).
• Mụ bà Tăng Ngũ Nương: Bảo tống (Coi việc ẵm bồng).
• Mụ bà Mã Ngũ Nương: Tống tử (Coi việc ẵm bồng bé).
• Mụ bà Trúc Ngũ Nương: Bảo tử (Coi việc giữ trẻ).
• Mụ bà Nguyễn Tam Nương: Giám sanh (Chứng kiến và giám sát việc sinh nở).

Ngoài ra, còn có Đức Ông (Thánh sư, Tổ sư, Tiên sư) là người có công truyền dạy nghề nghiệp cho bé trong tương lai.

3. Tại Sao Phải Cúng Mụ Cho Trẻ Sơ Sinh?

Việc tổ chức lễ cúng Mụ không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc:

• Tạ ơn: Thể hiện lòng biết ơn đối với các đấng sinh thành dưỡng dục vô hình đã che chở cho bé từ lúc còn trong bụng mẹ đến khi chào đời khỏe mạnh.
• Cầu an: Cầu mong các Mụ tiếp tục bảo vệ, giúp bé hay ăn chóng lớn, ngủ ngoan, không quấy khóc, tránh xa bệnh tật và các thế lực xấu.
• Thông báo: Đây là dịp chính thức ra mắt thành viên mới với gia tiên, họ hàng, xóm giềng. Khẳng định sự hiện diện của bé trong gia đình và xã hội.

4. Mâm Cúng Mụ Cần Chuẩn Bị Những Gì?

Mâm cúng Mụ tuân theo nguyên tắc "12 nhỏ, 1 lớn" (tương ứng với 12 Bà Mụ và 1 Bà Chúa/Đức Ông). Cụ thể:

• Lễ chay/ngọt:
  • 12 chén chè nhỏ + 1 tô chè lớn.
  • 12 đĩa xôi nhỏ + 1 đĩa xôi lớn.
  • 12 chén cháo nhỏ + 1 tô cháo lớn.
  • Trầu cau, bánh kẹo, hoa quả, giấy cúng (bộ hài xanh, váy áo...).
• Lễ mặn (Quan trọng):
  • Gà luộc chéo cánh.
  • Hoặc Heo Quay: Theo phong tục nhiều nơi, Heo quay (đặc biệt là Heo sữa quay) tượng trưng cho sự sung túc, da dẻ hồng hào, khỏe mạnh. Đây là lễ vật rất được ưa chuộng để tạ lễ các Mụ.

5. Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Cúng Mụ

• Vị trí đặt mâm: Thường đặt ở trong phòng ngủ của bé (gần chỗ bé nằm) hoặc ở giữa nhà.
• Ngày giờ: Tính theo nguyên tắc "Gái lùi 2, Trai lùi 1" và chọn giờ Hoàng đạo (thường là buổi sáng). Xem thêm Cách tính ngày cúng Đầy tháng để biết chi tiết.
• Văn khấn: Gia chủ cần đọc bài Văn khấn Cúng Mụ một cách thành tâm, rõ ràng.
• Nghi thức "Khai hoa": Sau khi cúng, có thể thực hiện nghi thức bắt miếng (bồng bé thắp nhang) và chúc phúc cho bé.

Hy vọng qua bài viết này, các bậc cha mẹ đã hiểu rõ Cúng Mụ là gì và ý nghĩa thiêng liêng của nó. Hãy chuẩn bị một mâm cúng thật chu đáo để chào đón thiên thần nhỏ của mình nhé. Nếu cần hỗ trợ, đừng quên liên hệ Huy Hoàng!